اللغة
وَإِمَّا تُعۡرِضَنَّ عَنۡهُمُ ٱبۡتِغَآءَ رَحۡمَةٖ مِّن رَّبِّكَ تَرۡجُوهَا فَقُل لَّهُمۡ قَوۡلٗا مَّيۡسُورٗا 28
Henüz Allah'ın sana vereceği rızkı beklemekteysen ve şayet onlara verecek bir şeye sahip değilsen, en azından bu durumda onlara yumuşak söz söyle. Onların rızıklarının genişlemesi için dua et. Yahut yüce Allah'tan sana bir nimet gelmesi halinde onlara vereceğine dair vaatte bulun.
وَلَا تَجۡعَلۡ يَدَكَ مَغۡلُولَةً إِلَىٰ عُنُقِكَ وَلَا تَبۡسُطۡهَا كُلَّ ٱلۡبَسۡطِ فَتَقۡعُدَ مَلُومٗا مَّحۡسُورًا 29
Elini, infak etmemesi için tutup da alıkoyma. Elini büsbütün açıp da infakta israf etme, yoksa kınananlardan olur, israf ettiğin için infak edemez duruma gelirsin. İnsanlar harcayacak bir şey bulamadığı zaman sen elini infak etmemesi için tutarsan, cimrilik yaptığın için insanlar seni kınarlar/ayıplarlar.
إِنَّ رَبَّكَ يَبۡسُطُ ٱلرِّزۡقَ لِمَن يَشَآءُ وَيَقۡدِرُۚ إِنَّهُۥ كَانَ بِعِبَادِهِۦ خَبِيرَۢا بَصِيرٗا 30
Rabbin, şüphesiz kesin bir hikmetten dolayı dilediği kimsenin rızkını genişletir, dilediği kimsenin de daraltır. Şüphesiz O, kullarını hakkıyla bilendir, onları görendir. Onların hiçbir şeyi kendisine gizli kalmaz. Onlar için emrini istediği gibi sarf eder.
وَلَا تَقۡتُلُوٓاْ أَوۡلَٰدَكُمۡ خَشۡيَةَ إِمۡلَٰقٖۖ نَّحۡنُ نَرۡزُقُهُمۡ وَإِيَّاكُمۡۚ إِنَّ قَتۡلَهُمۡ كَانَ خِطۡٔٗا كَبِيرٗا 31
Gelecekte onlara yapacağınız harcamadan dolayı fakirlik korkusuyla çocuklarınızı öldürmeyiniz. Biz onların da sizin de rızkınızı üstlendik. Şüphesiz onların öldürülmesi büyük günahtır. Çünkü öldürülmelerini gerektiren ne bir günahları ne de herhangi bir sebep vardır.
وَلَا تَقۡرَبُواْ ٱلزِّنَىٰٓۖ إِنَّهُۥ كَانَ فَٰحِشَةٗ وَسَآءَ سَبِيلٗا 32
Zinadan sakının! Ona teşvik eden şeyden de uzak durun. Şüphesiz zina son derece çirkin bir iş, soyların birbirleriyle karışmasına ve Allah'ın azabına götüren kötü bir yoldur.
وَلَا تَقۡتُلُواْ ٱلنَّفۡسَ ٱلَّتِي حَرَّمَ ٱللَّهُ إِلَّا بِٱلۡحَقِّۗ وَمَن قُتِلَ مَظۡلُومٗا فَقَدۡ جَعَلۡنَا لِوَلِيِّهِۦ سُلۡطَٰنٗا فَلَا يُسۡرِف فِّي ٱلۡقَتۡلِۖ إِنَّهُۥ كَانَ مَنصُورٗا 33
Yüce Allah'ın iman etmeyle veya emanla kanını haram kıldığı bir nefsi; dinden dönmedikçe, muhsan (evli olmak ya da başından evlilik geçmiş olmak) olduktan sonra zina etmedikçe yahut da kısas gibi canını mübah kılan sebeplerden herhangi birini işlemedikçe öldürmeyin. Kim öldürülmesini mübah kılan bir sebep olmadan (haksız yere) mazlum olarak öldürülürse, varislerinden velayet hakkı olana, katilin kısasla öldürülmesini talep etme, hiçbir karşılık talep etmeden affetme veya diyet alıp affetme yetkisi verdik. (Öldürülenin velisinin) öldüren kimseyi kısasla öldürürken temsil yaparak (uzuvlarını kopararak), katilin öldürdüğü şekilden başka bir şekilde katili öldürerek ya da katilden başkasını öldürerek, Allah'ın kendisine mübah kıldığı haddi aşmaması gerekir. Çünkü maktulün velisine, sadece meşru kılınan cezalar hususunda destek verilmiş ve yardım edilmiştir.
وَلَا تَقۡرَبُواْ مَالَ ٱلۡيَتِيمِ إِلَّا بِٱلَّتِي هِيَ أَحۡسَنُ حَتَّىٰ يَبۡلُغَ أَشُدَّهُۥۚ وَأَوۡفُواْ بِٱلۡعَهۡدِۖ إِنَّ ٱلۡعَهۡدَ كَانَ مَسُۡٔولٗا 34
Babası vefat edip yetim kalan çocukların malını, aklının ve olgunluğunun kemale erdiği erginlik çağına gelinceye kadar güzel bir şekilde muhafaza edip, işleterek arttırmak amacı dışında kullanmayın. Bunu, Allah ile aranızdaki ve kullar ile aranızdaki ahdi bozmadan tam ve eksiksiz olarak yerine getirin. Muhakkak Allah, verilen ahde vefa gösterene kıyamet gününde soracak; eğer vermiş olduğu ahdi yerine getirmişse onu mükâfatlandıracak, eğer yerine getirmemişse onu cezalandıracaktır.
وَأَوۡفُواْ ٱلۡكَيۡلَ إِذَا كِلۡتُمۡ وَزِنُواْ بِٱلۡقِسۡطَاسِ ٱلۡمُسۡتَقِيمِۚ ذَٰلِكَ خَيۡرٞ وَأَحۡسَنُ تَأۡوِيلٗا 35
Başkasına tarttığınız zaman eksiksiz ve tam olarak tartın. Hiç eksik tartmayan ve değerini düşürmeyen teraziyle tartın. Çünkü böyle yapılan ölçü ve tartı, hem dünyada hem de ahirette sizin için daha hayırlıdır. Hakkını vererek yapılan iş, ölçülerde ve tartılarda eksik tartarak az vermekten çok daha güzel sonuç doğurur.
وَلَا تَقۡفُ مَا لَيۡسَ لَكَ بِهِۦ عِلۡمٌۚ إِنَّ ٱلسَّمۡعَ وَٱلۡبَصَرَ وَٱلۡفُؤَادَ كُلُّ أُوْلَٰٓئِكَ كَانَ عَنۡهُ مَسُۡٔولٗا 36
(Ey Âdemoğlu!) Bilmediğin bir şeyin, zanların, varsayımların ve sezgilerin ardına düşme! Şüphesiz insan kulak, göz ve kalbini kullanarak işlediği hayır ve şerden sorumludur. Zira yaptığı hayır üzerine mükâfat verilir, işlediği şer üzerine de cezalandırılır.
وَلَا تَمۡشِ فِي ٱلۡأَرۡضِ مَرَحًاۖ إِنَّكَ لَن تَخۡرِقَ ٱلۡأَرۡضَ وَلَن تَبۡلُغَ ٱلۡجِبَالَ طُولٗا 37
Yeryüzünde kibirlenerek ve böbürlenerek yürüme! Eğer kendini üstün görerek yürürsen, sen hiçbir zaman bu yürüyüşünle yeri yaramazsın ve boyunun uzunluğuyla da dağların eriştiği uzunluğa ve yüksekliğe erişemezsin. O halde neden kibirlenirsin?!
كُلُّ ذَٰلِكَ كَانَ سَيِّئُهُۥ عِندَ رَبِّكَ مَكۡرُوهٗا 38
(Ey insan!) Burada zikri geçen kötülüklerin hepsi yasaktır. Yüce Allah onları yapandan razı olmaz, aksine nefret eder ve sevmez.
Yüksek ahlak, akrabalara hoş bir şekilde karşılık vermek, varlıklı olduğunda onlara güzel vaatlerle vermek ve gerektiğinde kabul görecek şekilde onlardan özür dilemektir.
Yüce Allah, çocuklar konusunda annelerinden ve babalarından daha çok merhametlidir. Allah anne-babaların fakirlik ve yoksulluk korkusuyla çocuklarını öldürmelerini yasaklamış ve herkesin rızkını kendisi üstlenmiştir.
Ayetlerde kısas hakkının maktulün velisine (geride kalan en yakın akrabasına) ait olduğu, ancak onun izni olursa kısas cezası uygulanabileceği, eğer o affederse kısas cezasının düşeceği bildirilmiştir.
Yüce Allah yetime olan şefkati ve rahmeti gereğince, velilerinin yetimi ve ona ait malları ergin oluncaya kadar korumasını, yetime kalan mal-mülk, eğer toprak/arazi ise onu ıslah edip geliştirmesini emretmiştir.