اللغة
مَّن كَانَ يُرِيدُ ٱلۡعَاجِلَةَ عَجَّلۡنَا لَهُۥ فِيهَا مَا نَشَآءُ لِمَن نُّرِيدُ ثُمَّ جَعَلۡنَا لَهُۥ جَهَنَّمَ يَصۡلَىٰهَا مَذۡمُومٗا مَّدۡحُورٗا 18
Kimin niyetinde, yaptığı hayır işlerle ilgili olarak dünya varsa ve o, ahirete de iman etmeyip önem vermiyorsa dünya hayatında onun istediklerini değil, Bizim onun için dilediğimiz nimetleri ona çabucak veririz. Bunu, dilediğimiz kimse için yaparız. Sonra da kıyamet gününde onun gireceği yer, ateşinin sıcaklığından sıkıntı çekeceği cehennem olur. Bu kimse dünyayı tercih edip ahireti inkâr ettiği için yerilmiş ve Allah'ın rahmetinden kovulmuş olarak cehenneme girecektir.
وَمَنۡ أَرَادَ ٱلۡأٓخِرَةَ وَسَعَىٰ لَهَا سَعۡيَهَا وَهُوَ مُؤۡمِنٞ فَأُوْلَٰٓئِكَ كَانَ سَعۡيُهُم مَّشۡكُورٗا 19
Kim yapmış olduğu hayır amellerle ahireti kasdedip, riyadan/gösterişten uzak durursa ve iman edilmesini Allah'ın farz kıldığı şeylere iman ederse, işte onlar müminlerin vasıflandıkları niteliklere haiz olanlardır. Amelleri Allah katında makbuldür, Allah Teâlâ da bu iyi amellerinin karşılığını onlara verecektir.
كُلّٗا نُّمِدُّ هَٰٓؤُلَآءِ وَهَٰٓؤُلَآءِ مِنۡ عَطَآءِ رَبِّكَۚ وَمَا كَانَ عَطَآءُ رَبِّكَ مَحۡظُورًا 20
(Ey Resûl!) Facir olan ve salih olan her iki insan topluluğuna Rabbinin ihsanını kesintisiz bir şekilde artırarak veririz. Rabbinin vermiş olduğu ihsan/rızık dünyada salihlerden de facirlerden de hiçbirine yasaklanmış değildir.
ٱنظُرۡ كَيۡفَ فَضَّلۡنَا بَعۡضَهُمۡ عَلَىٰ بَعۡضٖۚ وَلَلۡأٓخِرَةُ أَكۡبَرُ دَرَجَٰتٖ وَأَكۡبَرُ تَفۡضِيلٗا 21
(Ey Resûl!) Mümin olsun kâfir olsun, dünyada rızık ve makamlar vermede insanları birbirlerine nasıl üstün kıldığımızı iyice düşün. Oysa ahiret, verilen nimetlerin dereceleri bakımından dünyadan daha büyük farklılıklara sahiptir ve daha üstündür. Müminler bunu (ahireti) elde etmek için daha hırslı/gayretli olmalıdırlar.
لَّا تَجۡعَلۡ مَعَ ٱللَّهِ إِلَٰهًا ءَاخَرَ فَتَقۡعُدَ مَذۡمُومٗا مَّخۡذُولٗا 22
(Ey kul!) Allah ile birlikte kendisine ibadet ettiğin bir başka ilah edinme. Yoksa Allah katında ve salih kulların nezdinde kınanmış, kötülenmiş ve hiçbir övenin ve yardım edenin olmadığı şekilde kendi başına terk edilmiş biri olursun.
۞وَقَضَىٰ رَبُّكَ أَلَّا تَعۡبُدُوٓاْ إِلَّآ إِيَّاهُ وَبِٱلۡوَٰلِدَيۡنِ إِحۡسَٰنًاۚ إِمَّا يَبۡلُغَنَّ عِندَكَ ٱلۡكِبَرَ أَحَدُهُمَآ أَوۡ كِلَاهُمَا فَلَا تَقُل لَّهُمَآ أُفّٖ وَلَا تَنۡهَرۡهُمَا وَقُل لَّهُمَا قَوۡلٗا كَرِيمٗا 23
(Ey kul!) Rabbin, kendisinden başkasına ibadet edilmemesini, anne-babaya, özellikle de yaşlandıkları zaman iyilik etmeni emretti. Eğer onlardan biri yahut her ikisi senin yanında ihtiyarlığa erişirlerse onlardan usandığını/bıktığını gösteren "Öf" sözüyle dahi onları azarlama ve onlara kaba söz söyleme. Onlara, hoşlanacakları yumuşak, güzel ve edep içeren söz söyle.
وَٱخۡفِضۡ لَهُمَا جَنَاحَ ٱلذُّلِّ مِنَ ٱلرَّحۡمَةِ وَقُل رَّبِّ ٱرۡحَمۡهُمَا كَمَا رَبَّيَانِي صَغِيرٗا 24
Onları esirgeyerek alçakgönüllülükle üzerlerine merhametten ileri gelen tevazu kanadını indir ve şöyle de: "Ey Rabbim! Küçüklüğümde onların bana bakıp terbiye ettikleri gibi, şimdi Sen de onlara merhamet et."
رَّبُّكُمۡ أَعۡلَمُ بِمَا فِي نُفُوسِكُمۡۚ إِن تَكُونُواْ صَٰلِحِينَ فَإِنَّهُۥ كَانَ لِلۡأَوَّٰبِينَ غَفُورٗا 25
(Ey insanlar!) Rabbiniz kendisine yaptığınız ibadette, iyi amellerde ve anne-babaya yapılan iyilikte kalplerinizdeki ihlasınızı çok iyi bilir. Eğer yapmış olduğunuz ibadetlerinizde, anne-babanıza ve başkalarına karşı yapmış olduğunuz muamelelerinizde niyetiniz salih olursa, şüphesiz ki Allah Subhanehu ve Teâlâ, önceden yapmış olduğu günahlarından dönüp tövbe edenleri bağışlar. Kim Rabbine veya anne-babasına itaatinde önceden yapmış olduğu taksirinden dolayı tövbe ederse Yüce Allah onu bağışlar.
وَءَاتِ ذَا ٱلۡقُرۡبَىٰ حَقَّهُۥ وَٱلۡمِسۡكِينَ وَٱبۡنَ ٱلسَّبِيلِ وَلَا تُبَذِّرۡ تَبۡذِيرًا 26
(Ey mümin!) Akrabalık bağı olana, ihtiyaç sahibi fakire ve yolda kalmışa hakkını ver. Malını (Allah'a) isyan edilen bir yolda harcama veya israf ederek gereksiz yere saçıp savurma.
إِنَّ ٱلۡمُبَذِّرِينَ كَانُوٓاْ إِخۡوَٰنَ ٱلشَّيَٰطِينِۖ وَكَانَ ٱلشَّيۡطَٰنُ لِرَبِّهِۦ كَفُورٗا 27
Şüphesiz mallarını masiyet yollarında harcayanlar ve infakta israf edenler şeytanların kardeşleridirler. Şeytanların israf ve savurganlık yapmaları yönündeki emirlerine itaat ederler. Şeytan ise Rabbine karşı çok nankördür. Ancak içinde isyan ve günah olan şeyi yapar ve Rabbini gazaplandıran şeyi emreder.
İnsanın, gücünün yettiği hayrı yapması, gücünün yetmediğinin sevabına nail olmak için onu yapmaya niyet etmesi gerekir.
İnsana dünyada verilen nimetler, Allah Teâlâ'nın o kimseden razı olduğuna delil getirilmez. Çünkü nimetleri mümin olmayan kimseler de elde edebilir ve dünya nimetleri verilen kimsenin akıbeti Allah'ın azabıyla nihayet bulabilir.
Ana-babaya yapılan iyilik daima yerine getirilmesi gereken bir farzdır. Onların faziletlerinin büyüklüğünden Allah Subhanehu ve Teâlâ ana-babaya yapılan minnettarlığı kendisine yapılan şükür/tazim ile ilişkilendirmiştir.
İslam savurganlığı haram kılmıştır. Savurganlık, malı uygun olmayan yerlerde harcamaktır.