اللغة
فِيهَا عَيۡنٞ جَارِيَةٞ 12
Bu cennetin içinde, cennet ehlinin dilediği yerden akıttıkları ve istedikleri gibi kullandıkları akıcı pınarlar vardır.
فِيهَا سُرُرٞ مَّرۡفُوعَةٞ 13
Orada yüksek tahtlar/döşekler vardır.
وَأَكۡوَابٞ مَّوۡضُوعَةٞ 14
İçmek için hazırlanıp yerleştirilmiş kadehler vardır.
وَنَمَارِقُ مَصۡفُوفَةٞ 15
Ve içinde birbiri ardınca dizilmiş yastıklar vardır.
وَزَرَابِيُّ مَبۡثُوثَةٌ 16
Orada, her yere yayılıp serilmiş birçok kilim vardır.
Allah Teâlâ, bedbaht kimseler ile bahtiyar kimselerin ahiretteki durumları arasındaki farkı zikretmiş, ardından kâfirlerin bakışlarını Yaratıcı'nın kudretine ve muhteşem yaratmasına işaret eden hususlara çevirmiştir. Böylece onlar imana gelip cennete girsin ve mutlu olarak yaşasınlar. Yüce Allah şöyle buyurmuştur:
أَفَلَا يَنظُرُونَ إِلَى ٱلۡإِبِلِ كَيۡفَ خُلِقَتۡ 17
Allah’ın deveyi nasıl yarattığına ve Âdemoğlunun hizmetine sunduğuna düşünerek bakmazlar mı?
وَإِلَى ٱلسَّمَآءِ كَيۡفَ رُفِعَتۡ 18
Ve gökyüzünün nasıl yükseltildiğine, böylece üzerlerine düşmeyen korunaklı bir çatı olduğuna bakmazlar mı?
وَإِلَى ٱلۡجِبَالِ كَيۡفَ نُصِبَتۡ 19
Ve dağları nasıl diktiğine, insanların sarsılmamaları için onlarla nasıl sabit kıldığına bakmazlar mı?
وَإِلَى ٱلۡأَرۡضِ كَيۡفَ سُطِحَتۡ 20
Ve yeryüzünü nasıl yaydığına, insanların üzerinde karar kılmaları için onu nasıl hazır kıldığına bakmazlar mı?
Allah Teâlâ, onları kudretine delalet eden şeylere bakmaya yönlendirdiği zaman peygamberini de yönlendirerek şöyle buyurmuştur:
فَذَكِّرۡ إِنَّمَآ أَنتَ مُذَكِّرٞ 21
(Ey Peygamber!) Sen onlara nasihat et ve onları Allah’ın azabından korkut! Şüphesiz sen ancak nasihat edebilirsin, senden yalnızca, onlara öğüt vermen istenir. Fakat iman etmeye muvaffak kılınmaları yalnızca Allah Teâlâ’nın elindedir.
لَّسۡتَ عَلَيۡهِم بِمُصَيۡطِرٍ 22
Sen onların üzerinde, iman etmeleri için kendilerine zorbaca davranan biri değilsin.
إِلَّا مَن تَوَلَّىٰ وَكَفَرَ 23
Fakat her kim onlara iman etmekten yüz çevirir, Allah ve Resûlüne kâfir olursa;
فَيُعَذِّبُهُ ٱللَّهُ ٱلۡعَذَابَ ٱلۡأَكۡبَرَ 24
Yüce Allah, onu kıyamet günü sonsuza kadar cehennemin içine sokarak ona en büyük azapla azap edecektir.
إِنَّ إِلَيۡنَآ إِيَابَهُمۡ 25
Şüphesiz ölümlerinin ardından onların dönüşü bir tek Bize olacaktır.
ثُمَّ إِنَّ عَلَيۡنَا حِسَابَهُم 26
Sonrasında, amellerine göre onların hesaplarını görmek sadece Bize aittir; sana da senden başka birine de ait değildir.
سورة Mekkî
Tağutların akıbeti, bela ve musibetlerin hikmeti beyan edilmiş, ahiret hayatı hatırlatılmıştır.
وَٱلۡفَجۡرِ 1
Allah Subhanehu ve Teâlâ fecir vaktine yemin etmiştir.
وَلَيَالٍ عَشۡرٖ 2
Ve zilhicce ayının ilk on gecesine yemin etmiştir.
وَٱلشَّفۡعِ وَٱلۡوَتۡرِ 3
Ve her şeyin çift olanına ve tek olanına yemin etmiştir.
وَٱلَّيۡلِ إِذَا يَسۡرِ 4
Geldiğinde, devam ettiğinde ve geçip gittiğinde geceye yemin etmiştir. Bu yeminin cevabı ise “Elbette yaptığınız amellere göre karşılık göreceksiniz.'' şeklindedir.
هَلۡ فِي ذَٰلِكَ قَسَمٞ لِّذِي حِجۡرٍ 5
Bu zikredilenlerde akıl sahibi kimseleri ikna edecek bir yemin yok mudur?
أَلَمۡ تَرَ كَيۡفَ فَعَلَ رَبُّكَ بِعَادٍ 6
(Ey Peygamber!) Peygamberini yalanladıkları zaman Rabbinin Hûd'un kavmi olan Âd (kavmine) neler yaptığını görmedin mi?
إِرَمَ ذَاتِ ٱلۡعِمَادِ 7
Ataları İrem'e nispet edilen Âd kabilesi yüksek sütunlara sahip idiler.
ٱلَّتِي لَمۡ يُخۡلَقۡ مِثۡلُهَا فِي ٱلۡبِلَٰدِ 8
Öyle ki Allah Teâlâ hiçbir ülkede bir benzerini yaratmamıştı.
وَثَمُودَ ٱلَّذِينَ جَابُواْ ٱلصَّخۡرَ بِٱلۡوَادِ 9
Dağların kayalarını yontarak onlardan odalı evler yapan Salih’in kavmi Semûd'a Rabbinin neler yaptığını görmedin mi?
وَفِرۡعَوۡنَ ذِي ٱلۡأَوۡتَادِ 10
İnsanlara işkence ettiği kazıkların sahibi Firavun'a Rabbinin neler yaptığını görmedin mi?
ٱلَّذِينَ طَغَوۡاْ فِي ٱلۡبِلَٰدِ 11
Bunların hepsi de zorbalık ve zulümde haddi aştılar. Hepsinin haddi aşması da kendi ülkesindeydi.
فَأَكۡثَرُواْ فِيهَا ٱلۡفَسَادَ 12
Yaydıkları küfür ve günahlarla oralarda fesadı arttırdılar.
فَصَبَّ عَلَيۡهِمۡ رَبُّكَ سَوۡطَ عَذَابٍ 13
Allah Teâlâ da onlara şiddetli azabını tattırdı ve yeryüzünden onların köklerini kazıdı.
إِنَّ رَبَّكَ لَبِٱلۡمِرۡصَادِ 14
(Ey Peygamber!) Rabbin, iyilik yapanları cennetle mükâfatlandırmak, kötülük yapanları da cehennemle cezalandırmak için insanların amellerini gözetliyor ve kontrol ediyor.
Zilhicce ayının on gününün, senenin diğer günleri üzerine olan fazileti ifade edilmiştir.
Kıyamet günü Allah Teâlâ’nın, kendisine yaraşır bir şekilde, herhangi bir benzetme ve örneklendirilme yapmadan, kelimenin anlamını boşa çıkarmadan gelme sıfatı ispat edilmiştir.
Mümin kimse belaya maruz kaldığında sabreder, kendisine mükâfat verildiğinde ise şükreder.