اللغة
سورة Mekkî
Halis kulluğun Allah Teâlâ'ya yapılması
Kur'an-ı Kerim bu sureyle açıldığı için sureye "Fatiha Suresi" denilmiştir. Kur'an-ı Kerim'in ifade ettiği konuları genel olarak içerdiği için de "Ummu'l-Kur'an" denilmiştir. Bu surenin başka isimleri de vardır. Kur'an-ı Kerim'deki en azametli sure olup, kendisine "Seb’ul-Mesânî" de denilmiştir.
بِسۡمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ 1
Kendisinden yardım dileyip, ismini zikrederek bereketini umduğumuz Allah'ın adıyla Kur'an okumaya başlıyorum. Besmele, Allah'ın esmâ-i hüsnâsından üç tanesini içermektedir. Bunlar: 1- "Allah:" Hak olan mabuddur/ibadet edilendir. Allah Telâlâ'nın en özel ismidir. Allah Subhanehu ve Teâlâ'dan başkası bu isimle isimlendirilemez. 2- "Er-Rahmân:" O, geniş ve bol rahmet sahibi olan ve zatında Rahman olandır. 3- "Er-Rahîm:" Rahmetini ulaştırandır. O, rahmeti ile kullarından dilediğine merhamet edendir. Mümin kullar, rahmetini kendilerine ulaştırdığı canlıların bir kısmıdır.
ٱلۡحَمۡدُ لِلَّهِ رَبِّ ٱلۡعَٰلَمِينَ 2
Mutlak övgü, yücelik ve kemal sıfatları konusundaki bütün övgüler yalnızca Allah içindir. O, her şeyin Rabbi, yaratıcısı ve idare edenidir. "Âlemler," "âlem" kelimesinin çoğuludur ve Allah Teâlâ'nın dışındaki her şeydir.
ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ 3
Bir önceki ayette Allah Teâlâ'ya hamd edildikten sonra sena edilip övgüde bulunulmuştur.
مَٰلِكِ يَوۡمِ ٱلدِّينِ 4
Yüce Allah, burada, kıyamet gününde olan her şeyin maliki olmakla övülmüştür. Öyle ki o gün kimse kimseye hiçbir fayda sağlayamayacaktır. "Din günü," karşılık ve hesap günüdür.
إِيَّاكَ نَعۡبُدُ وَإِيَّاكَ نَسۡتَعِينُ 5
Tüm ibadet ve itaat çeşitlerini yalnızca Sana has kılarız. Sana hiçbir kimseyi ortak koşmayız. Bütün işlerimizde yalnız Senden yardım dileriz. Bütün hayır Senin elindendir. Senden başka yardımcı yoktur.
ٱهۡدِنَا ٱلصِّرَٰطَ ٱلۡمُسۡتَقِيمَ 6
Bize doğru yolu göster. Bizi bu yolda ilerlet ve daim kıl. Hidayetimizi arttır. "Sırat-ı mustakim," üzerinde eğrilik bulunmayan dosdoğru yoldur. Bu da Allah Teâlâ'nın Muhammed sallallahu aleyhi ve sellem'e gönderdiği İslam dinidir.
صِرَٰطَ ٱلَّذِينَ أَنۡعَمۡتَ عَلَيۡهِمۡ غَيۡرِ ٱلۡمَغۡضُوبِ عَلَيۡهِمۡ وَلَا ٱلضَّآلِّينَ 7
Nebiler, sıddıklar, şehitler ve salihler gibi hidayet nimetini bahşettiğin kullarının yoluna (ilet). Bunlar ne güzel arkadaştırlar! Yahudiler gibi, hakkı bildiği halde ona tabi olmayıp gazaba uğrayanların ve Hristiyanlar gibi, hakkı ve doğru yolu aramayı ihmal edip, haktan ve o yolda ilerlemekten sapanların yoluna değil.
Allah Teâlâ, kitabına besmeleyle başlamıştır ki kulları, amellerine ve sözlerine onunla başlamayı öğrensin ve böylece kendisinin yardım ve muvaffakiyet vermesini talep etsinler.
Allah Subhanehu ve Teâlâ'yı övüp, O'na sena ederek duaya başlamak salih kulların izlediği bir yoldur. Kişi ancak bundan sonra, talep edeceği şeyi ister.
Müslümanlar, hakkı talep etmede ihmalkâr davranan sapmış Hristiyanlar gibi ya da hakkı bilip onunla amel etmeyen gazaba uğramış Yahudiler gibi olmaktan sakındırılmıştır.
Fatiha Suresinde; ibadetin yalnızca Allah Teâlâ’ya has kılınarak yapılması ve yardımın yalnızca O'ndan talep edilmesi halinde imanın kamil olacağına işaret vardır.